ورود ان‌ویدیا به دوکتولیب؛ چه داده‌هایی از بیماران جمع‌آوری می‌شود؟

با ورود شرکت آمریکایی تولیدکننده تراشه، ان‌ویدیا، به پلتفرم دوکتولیب، این شرکت فرانسوی امیدوار است به تخصص‌های حوزه هوش مصنوعی دست یابد و در آموزش مدل‌های خود از حمایت فنی و تخصصی این غول فناوری بهره‌مند شود. بر اساس اعلام دوکتولیب، ان‌ویدیا به عنوان سهامدار اقلیتی در این شرکت حضور پیدا کرده است، هرچند درصد دقیق سهامی که این شرکت فناوری به دست آورده است، هنوز اعلام نشده است.

دوکتولیب، پلتفرمی فرانسوی‌الاصل، در آلمان بیشتر به‌عنوان یک سامانه آنلاین برای رزرو نوبت پزشکی شناخته می‌شود. این شرکت علاوه بر خدمات رزرو آنلاین، از هوش مصنوعی برای ارائه دستیار تلفنی هوشمند و همچنین پشتیبانی در امور حسابداری مراکز درمانی نیز بهره می‌برد. با این حال، افزایش دسترسی به داده‌های بیماران و ورود یک شرکت بین‌المللی فناوری به این پلتفرم، سؤالات جدی درباره حریم خصوصی و امنیت داده‌ها را مطرح کرده است.

هنگامی که یک کلینیک یا مرکز درمانی با دوکتولیب همکاری می‌کند، این شرکت به‌عنوان یک پردازشگر خارجی مجاز قانونی (Auftragsverarbeiter) شناخته می‌شود. دوکتولیب تأکید دارد که دسترسی به اطلاعات بیماران به‌صورت کلی و بدون محدودیت وجود ندارد و تنها داده‌هایی که برای ارائه خدمات ضروری هستند، منتقل می‌شوند.

بر این اساس، دوکتولیب به اطلاعات زیر دسترسی دارد:

• اطلاعات پایه بیماران شامل: نام، نام خانوادگی، جنسیت، تاریخ تولد، آدرس ایمیل، شماره تلفن همراه، شماره تلفن ثابت، شماره بیمار و وضعیت بیمه

• اطلاعات تقویم و نوبت‌ها شامل: تاریخ و زمان نوبت، دلیل مراجعه (در صورتی که دلایل مراجعه به‌صورت استاندارد ثبت شده باشند)، و سایر یادداشت‌های مرتبط با نوبت

دوکتولیب توضیح می‌دهد که تمام پردازش داده‌ها در سیستم مدیریت پیش‌درمان و همچنین در دستیار هوشمند تلفنی، صرفاً به‌عنوان نماینده مرکز درمانی و تحت مسئولیت کامل آن انجام می‌شود. همچنین، شرکت تأکید می‌کند که تمام داده‌های سلامت و مدل‌های هوش مصنوعی مربوط به آنها، تنها در سرورهای واقع در داخل اتحادیه اروپا و بریتانیا ذخیره می‌شوند و خارج نخواهند شد.

با این حال، برخی از کارشناسان حفاظت از داده‌ها به این موضوع انتقاد وارد می‌کنند که چرا اطلاعات بسیار حساسی مانند یادداشت‌های پزشکی باید به یک شرکت خارجی منتقل شوند. اطلاعاتی مانند یادداشتی که ممکن است شامل عباراتی چون «سوءمصرف دارو» باشد، به‌راحتی می‌تواند حریم خصوصی بیمار را به خطر بیندازد. از دیدگاه این انتقادها، یک سیستم رزرو نوبت نباید نیاز به دسترسی به چنین یادداشت‌های تخصصی و حساسی داشته باشد.

تیلو وایخرت، کارشناس حفاظت از داده‌ها، می‌گوید: «برای یک ابزار ساده رزرو نوبت، قطعاً نیازی به دسترسی به یادداشت‌هایی که پزشکان در پرونده بیماران خود ثبت می‌کنند، نیست. در لحظه‌ای که چنین اطلاعاتی جمع‌آوری می‌شود، می‌توان فهمید که این داده‌ها فراتر از یک رابطه ساده «پردازش سفارش برای رزرو نوبت» است.»

دوکتولیب این انتقادات را کمتر جدی می‌گیرد. نیکولای کولف، مدیرعامل دوکتولیب آلمان، در سال ۲۰۲۳ در گفتگو با دویچه‌لانک تصریح کرد: «این بدان معناست که ما نه داده‌ها را می‌خوانیم و نه امکان خواندن آنها را داریم. تنها چیزی که برای ما قابل مشاهده است و برای امکان رزرو نوبت ضروری است، دلیل مراجعه است.»

او همچنین تأکید کرد که دلیل مراجعه به‌صورت نام شفاهی ثبت نمی‌شود، بلکه به‌صورت کدشده و ناشناس (pseudonymisiert) ذخیره می‌شود.

از سال ۲۰۱۷، پزشکان در آلمان مجاز هستند که از پردازشگران خارجی در فرآیندهای خود استفاده کنند، اما باید تضمین کنند که تعهد به حریم خصوصی و رازداری پزشکی کاملاً حفظ شود. وایخرت معتقد است که در عمل، این قاعده به خطر افتاده است. او می‌گوید دوکتولیب به‌طور غیرمستقیم از پزشکان می‌خواهد تا تعهدات خود به رازداری را نقض کنند — حتی اگر این کار عمدی نباشد.

وایخرت توضیح می‌دهد: «اما پزشکان در مورد این موضوع فکر نمی‌کنند و تنها خوشحال هستند که بتوانند با این روش، بار کاری کارکنان خود را کاهش دهند.»

وایخرت همچنین به این موضوع انتقاد وارد می‌کند که دوکتولیب ممکن است داده‌های بیماران از چندین پزشک مختلف را بدون مجوز ترکیب کند. برای مثال، اگر یک بیمار به پزشک عمومی، متخصص ریه و پزشک دیابت مراجعه کند، یک شرکت مانند دوکتولیب می‌تواند با دسترسی به داده‌های همه این مراکز، یک پرونده کامل و یکپارچه از وضعیت سلامت بیمار ایجاد کند — حتی اگر این مراکز از یکدیگر مستقل باشند.

این شرکت این ادعا را رد می‌کند و تأکید دارد: «برای هر مرکز درمانی یک پایگاه داده مشتریان به‌صورت منطقی از دیگران جدا شده است. نوبت‌های یک بیمار در مراکز مختلف به‌صورت مستقل ثبت می‌شوند و هیچ مقایسه یا تطبیقی بین آنها انجام نمی‌شود. کارشناسان دوکتولیب دسترسی به داده‌های سایر مراکز ندارند و پایگاه داده بیماران یک مرکز با پایگاه داده دوکتولیب به‌صورت سیستمی از هم جدا می‌ماند.»

در نهایت، وایخرت به بیمارانی که خواهان شفافیت بیشتری هستند توصیه می‌کند که نگرانی‌های خود را به مرکز درمانی مربوطه اعلام کنند.