نظریهٔ "میلیو مهاجران"؛ چرا مسئولان از این اصطلاح سیاسی استفاده می‌کنند؟
پس از هر واقعهٔ تنش‌زا، دوباره همان را می‌شنویم: مهاجران مقصرند. اما این بار، دوباره، دقیق‌تر باشیم؛ طبق گفتهٔ آنتونیو ماینتس، وزیر داخله فدرال اتحادیه مسیحی (CSU)، مقصران «گروه‌های چپ و شغدک‌های متعلق به میلیو مهاجران» هستند. اصطلاح «میلیو مهاجران» که ماینتس به کار برده، ظاهراً به عنوان جایگزینی کمتر تحقیرآمیز در نظر گرفته شده، اما در عمل، گروهی بسیار گسترده‌تر و مبهم‌تر را مشخص می‌کند — گروهی که اساساً بر اساس ظاهر یا پیشینه فرهنگی تعریف می‌شود.
این اصطلاح هیچ پایه‌ای در داده‌های آماری یا واقعیت‌های قابل سنجش ندارد. این در حالی است که پلیس هنوز درگیر شناسایی دقیق افراد مظنون بوده و تا آن لحظه هیچ داده رسمی ارائه نکرده است. با این حال، ماینتس احساس نکرد که باید صبر کند. او از همان ابتدا تصویری قطعی از وضعیت ارائه داد که، طبق توضیحات بعدی در کنفرانس مطبوعاتی فدرال، «از مشاهدات محلی» نشئت گرفته است.
این «مشاهدات محلی» شامل دیدن مردان جوانی بوده که از نظر ظاهری، «متفاوت» هستند — حداقل از دیدگاه یوهانس کوپلکه، رئیس اتحادیه پلیس (GdP)، که صبح دوشنبه در دویچلانک گفت: افراد مظنون «متفاوت به نظر می‌رسند». اما «متفاوت» به چه معناست؟ متفاوت از چه؟ آیا منظور این است که متفاوت از الگوی کلیشه‌ای «آلمانی بلوند و آبی‌چشم» هستند؟ این سؤال مطرح می‌شود که چه کسانی هنوز در دنیایی زندگی می‌کنند که چنین نگرشی را نسبت به جامعه یک کشور مهاجرپذیر به کار می‌برند.
در کشوری که در شهرهای بزرگی مانند فرانکفورت، ۵۷٫۷ درصد از جمعیت دارای «پیشینه مهاجرتی» هستند، آنچه کوپلکه به عنوان «متفاوت» توصیف می‌کند، در واقع بخشی از عادی‌ترین واقعیت‌های جامعه آلمان در سال ۲۰۲۶ است. این واقعیت، هیچ ارتباطی با جایگاه تولد مادربزرگ، میزان تابعیت یا رفتار فردی ندارد.
ساختار مفهومی «میلیو مهاجران» در نهایت، گروهی بسیار بزرگ و فوق‌العاده ناهمگن از جمعیت را به طور غیرمنصفانه برچسب‌زنی می‌کند — گروهی که اساساً نمی‌توان آن را در یک دسته واحد جای داد. همان‌گونه که نمی‌توان تمام زنان یا تمام افراد دست راست را در یک قالب واحد قرار داد، نمی‌توان همه افراد با پیشینه مهاجرتی را در یک دسته «میلیو» جای داد.
احتمالاً — و امیدواریم — به سیاستمدارانی مانند آنتونیو ماینتس این موضوع آشکار است. اما اینکه آنها با این حال بارها و بارها به چنین دسته‌بندی‌های سطحی و نامشخصی متوسل می‌شوند، زمانی که دربارهٔ مشکلات جامعه صحبت می‌کنند، این شبهه را تقویت می‌کند که این کار عمدی است.
چه در مسئلهٔ چهره شهری، چه در بحران آموزشی و چه در حوادث خشونت‌آمیز، همیشه یک گروه مشخص مقصر است: «دیگران»، مهاجران.
اما اینکه کسی با این رویکرد مخالفت کند، لزوماً به معنای انکار مشکلات یا تبرئه خودسرانه متهمان نیست. برعکس، درست همین است که باید دربارهٔ واقعیت‌ها صحبت کرد. و واقعیت این است که در میان کیفرشناسان از مدت‌ها قبل توافق گسترده‌ای حاکم است: منشأ ژنتیکی یا ملیتی فرد، هیچ ارتباطی با احتمال وقوع جرم ندارد. همین مسئله در مورد موفقیت تحصیلی نیز صادق است. مطالعات نشان می‌دهند که در آلمان، موفقیت تحصیلی به «منشأ» فرد وابسته نیست، بلکه به پیشینه اجتماعی-اقتصادی او بستگی دارد.
اگرچه، تعداد زیادی از کودکان با پیشینه مهاجرتی در سیستم آموزشی کمتر موفق عمل می‌کنند، اما تحلیل‌های علمی تأکید دارند که این موضوع نه به دلیل «منشأ»، بلکه به این خاطر است که بسیاری از آنها از خانواده‌هایی می‌آیند که از نظر اجتماعی وضعیت ضعیف‌تری دارند. بنابراین، نقطه تمرکز باید در همین بخش باشد — نه در هویت قومی یا فرهنگی.
در این چارچوب، می‌توان دربارهٔ حوادث خشونت‌آمیز مانند آنچه در هفته گذشته رخ داد، به پیشینه مهاجرتی افراد مظنون نیز صحبت کرد. اما نه به منظور برچسب‌زنی، بلکه برای اینکه بپرسیم: آیا ممکن است تعداد زیادی از مردان جوان با پیشینه مهاجرتی در شرایطی زندگی کنند که احتمال تمایل به خشونت را بیشتر می‌کند؟
و اگر اینگونه باشد، سؤال بعدی این خواهد بود: چه چیزی می‌توانیم به عنوان جامعه — و چه چیزی می‌توانند مسئولان سیاستی — در این مسیر انجام دهند؟ آیا کاهش‌های مکرر بودجه در حوزه کار اجتماعی جوانان، پروژه‌های دموکراتیک و برنامه‌های ادغام در سال‌های اخیر، واقعاً مسیر درستی بوده‌اند؟ بحث دربارهٔ این مسائل، نه تنها ضروری است، بلکه ضرورتی اساسی دارد.
اما کسی که به جای این بحث، به ساختارهای مبهمی مانند «میلیو مهاجران» اشاره می‌کند و بدون پیگیری منطقی یا راهکاری، این برچسب را می‌گذارد، مشکوک به این است که عمدتاً به دنبال تحقیر گروه‌های خاص و تبعید مسئولیت از خود در قبال مشکلات پیچیده جامعه است.
پیوند منبع اصلی: لینک
