دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری در آلمان

دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری در آلمان

بر اساس گزارش جدیدی از مؤسسه فدرال تحقیقات جمعیت آلمان، بسیاری از مردم این کشور تمایل دارند که فرزندان بیشتری نسبت به تعداد فعلی خود داشته باشند. این تحقیق نشان می‌دهد که دلایل این تمایل بسیار متنوع است.

اگر مردم آلمان می‌توانستند تعداد فرزندان خود را انتخاب کنند، ایده‌آل آن‌ها دو فرزند است. اما آرزوی فرزندآوری جوانان همچنان تنها یک آرزو باقی مانده است. داده‌های مربوط به «پنل جمعیت‌شناسی خانواده» (FReDA) که توسط مؤسسه فدرال تحقیقات جمعیت (BiB) ارائه شده، نشان می‌دهد که این مؤسسه به‌صورت نیم‌سالی حدود 30,000 نفر را مورد بررسی قرار می‌دهد.

نرخ تولد در آلمان به‌طور واضحی در حال کاهش است؛ از سال 2021، این نرخ از 1.58 به 1.32 فرزند برای هر زن کاهش یافته است. در حالی که تمایل به فرزندآوری در بین پاسخ‌دهندگان تا سال 2024 به‌طور متوسط 1.8 فرزند باقی مانده بود، اما در جدیدترین آمار سال 2025، این عدد به 1.7 فرزند برای زنان و 1.6 برای مردان کاهش یافته است. مارتین بوجارد، معاون مدیر BiB، اشاره می‌کند که این اولین بار است که این عدد پس از کاهش تولد در چهار سال گذشته، کاهش یافته است.

در این میان، 90 درصد از حدود 30,000 نفر پاسخ‌دهنده تمایل به داشتن فرزند دارند. در یک دنیای ایده‌آل بدون موانع، اکثر آن‌ها دوست دارند 2.2 فرزند داشته باشند که این عدد ثابت باقی مانده است.

شکاف بین آرزو و واقعیت

فاصله بین آرزو و واقعیت به‌عنوان "شکاف باروری" شناخته می‌شود و کارشناسان این شکاف را بسیار بالا ارزیابی می‌کنند. بوجارد می‌گوید: "این شکاف بسیار زیاد است"، به‌طوری که ایده‌آل تقریباً یک فرزند بیشتر از تعداد واقعی متولد شده است.

با این حال، پاسخ‌دهندگان شرایط را برای خانواده‌ها به‌طور نسبی مثبت ارزیابی می‌کنند. آن‌ها به تعداد کافی مکان‌های مهدکودک و امکانات خوب برای استراحت در طبیعت اشاره می‌کنند. اما نگرانی‌ها درباره فرصت‌های شغلی، درآمد و فشارهای بازار مسکن، برنامه‌ریزی خانواده‌ها را مختل می‌کند. تنها 22 تا 29 درصد از افراد از شرایط مسکن خود راضی هستند که این کمترین میزان در میان تمامی حوزه‌های مورد بررسی است.

افرادی که از شغل و مسکن خود راضی هستند، بیشتر تمایل دارند که در سه سال آینده فرزندی داشته باشند، به‌ویژه زنان. کارمن فریدریش، یکی از محققان این مطالعه، توضیح می‌دهد که در صورت رضایت از شرایط مسکن و فرصت‌های شغلی و درآمدی، احتمال تمایل به فرزندآوری حدود 5 درصد افزایش می‌یابد.

نگرانی‌های آینده و تأثیر آن بر فرزندآوری

نگرانی‌ها درباره آینده به‌ویژه در مورد جنگ، تمایل به فرزندآوری را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. 85 درصد از پاسخ‌دهندگان به این مطالعه از این موضوع نگران یا بسیار نگران هستند. در مقام دوم، نگرانی از آسیب به دموکراسی در آلمان قرار دارد که در مقایسه با سال گذشته، بیشترین افزایش را داشته است. همچنین، جوانان همچنان تغییرات اقلیمی را به‌عنوان یک تهدید جدی می‌بینند.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که افرادی که نگران دموکراسی یا تغییرات اقلیمی هستند، تمایل کمتری به فرزندآوری دارند و این موضوع در هر دو جنسیت صدق می‌کند. نگرانی‌های مربوط به جنگ به‌ویژه بر برنامه‌ریزی خانواده‌ها در مردان تأثیر می‌گذارد. فریدریش می‌گوید: "مردان در حال حاضر افرادی هستند که ممکن است به خدمت نظامی فراخوانده شوند و احتمالاً نسبت به این موضوع حساس‌تر هستند." به‌طور کلی، نگرانی‌های مربوط به آینده تأثیر زیادی بر برنامه‌ریزی خانواده‌ها دارد: "تمایل به فرزندآوری حدود 10 درصد کاهش می‌یابد، زمانی که فرد نگرانی‌های بسیار زیادی دارد."

بحران‌های چندگانه

بحران‌ها چیز جدیدی نیستند. جنگ سرد و از بین رفتن جنگل‌ها به‌ویژه نسل‌های جوان دهه‌های 70 و 80 را تحت فشار قرار داد. اما به‌گفته بوجارد، چیزی که جدید است، همزمانی چندین بحران و حضور دائمی آن‌ها در زندگی مردم است. "مردم چندین بار در روز به‌روزرسانی‌ها را بررسی می‌کنند: چه خبر جدیدی وجود دارد؟" این امر توجه آن‌ها را از شرایط واقعی در محل که در بسیاری از زمینه‌ها چندان هم بد نیست، منحرف می‌کند.

وی همچنین دلیلی دیگر برای نزدیک شدن برنامه‌ریزی به نرخ واقعی تولدها می‌بیند: اگرچه افراد ممکن است آرزوی فرزندآوری خود را به‌مدت چند سال به تأخیر بیندازند، اما در نهایت باروری آن‌ها به‌دلایل بیولوژیکی به پایان می‌رسد و از دو فرزند مورد نظر ممکن است تنها یک فرزند واقعی به‌وجود آید.

توصیه‌ها برای بهبود شرایط

با توجه به اینکه بحران‌های جهانی به‌سرعت تغییر نمی‌کنند، محققان توصیه می‌کنند که شرایط مناسبی برای جوانان در محل ایجاد شود، به‌ویژه در زمینه تأمین مسکن ارزان و ارائه خدمات مطمئن مراقبت از کودکان.

شرکت‌ها نیز می‌توانند با ارائه شغل‌های پایدار و محیط‌های خانوادگی، به این موضوع کمک کنند. رسانه‌ها نیز باید علاوه بر پوشش بحران‌ها، بیشتر به جنبه‌های مثبت عملکرد در آلمان بپردازند.