گزارش سازمان جهانی هواشناسی: افزایش بی‌سابقه گازهای گلخانه‌ای در جو زمین
گزارش جدید سازمان جهانی هواشناسی (WMO) نشان می‌دهد که در جو زمین گازهای گلخانه‌ای به طور فزاینده‌ای در حال تجمع هستند. این روند به وضوح نشان می‌دهد که طبیعت به سرعت از اثرات گرما و خشکی بهبود نمی‌یابد.
این یک روندی است که در طی دهه‌ها ادامه داشته است: هر ساله میزان بیشتری از گازهای گلخانه‌ای در جو زمین انباشته می‌شود. همچنین در سال 2025، غلظت‌های دی‌اکسید کربن (CO2)، متان و نیتروژن اکسید همچنان افزایش یافته است. از سال 1990، تأثیر گازهای گلخانه‌ای پایدار بر گرمایش زمین 56 درصد افزایش یافته است، که به این معنی است که حرارت بیشتری در سیستم اقلیمی باقی می‌ماند.
سونکه زاهله، پژوهشگر از موسسه ماکس پلانک برای بیوژئوشیمی در یِنا، می‌گوید که این وضعیت تعجب‌آور نیست، اما نگرانی‌انگیز است. او می‌افزاید که نه تنها غلظت‌ها همچنان در حال افزایش‌اند، بلکه سرعت تجمع گازهای گلخانه‌ای در جو نیز افزایش یافته است. وی بیان می‌کند: "این واقعیت که نرخ رشد بیشتر از کاهش است، نشان می‌دهد که ما کافی عمل نمی‌کنیم."
بزرگ‌ترین عامل در این روند، دی‌اکسید کربن است. زاهله تأکید می‌کند که از سال 1990، 80 درصد از عواملی که به تشدید تغییرات اقلیمی کمک کرده‌اند، ناشی از CO2 بوده است. اگر این مشکل حل نشود، تغییرات اقلیمی متوقف نخواهد شد.
عوامل اصلی این وضعیت، سوزاندن سوخت‌های فسیلی مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز است. این فرآیند به طور مداوم کربن بیشتری را به جو منتقل می‌کند.
داگمار کوبیستین از خدمات هواشناسی آلمان می‌گوید که تغییر این روند همچنان یک چالش بزرگ باقی مانده است. او می‌افزاید: "CO2 در زندگی روزمره ما تأثیر می‌گذارد. ما در سطح جهانی می‌بینیم که کشورها در حال توسعه هستند: رشد اقتصادی، صنعتی شدن و همچنین افزایش مصرف انرژی در جهان. انرژی‌های تجدیدپذیر در حال افزایش‌اند، اما هنوز به حدی نرسیده‌اند که بتوانند به طور کامل این موضوع را جبران کنند."
طبیعت دیگر نمی‌تواند به سرعت به این تغییرات پاسخ دهد. در حالی که جنگل‌ها و اقیانوس‌ها بخشی از دی‌اکسید کربن را دوباره جذب می‌کنند، بخشی دیگر برای قرن‌ها یا حتی هزاره‌ها در سیستم اقلیمی باقی می‌ماند. این حامیان طبیعی نیز تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند.
اکوسیستم‌های زمینی، مانند جنگل‌ها، خاک و گیاهان، به طور معمول حدود یک چهارم از انتشار CO2 انسانی را جذب می‌کنند. اما در شرایط گرما و خشکی فزاینده، این فرآیند به طور فزاینده‌ای با مشکل مواجه می‌شود. به ویژه در طول ال‌نینوی شدید 2023/2024، که یک پدیده اقلیمی طبیعی است و مستقل از تغییرات اقلیمی ناشی از انسان رخ می‌دهد، گرما و خشکی ناشی از گرمایش زمین این وضعیت را تشدید می‌کند.
بسیاری از مناطق گرمسیری در این مدت تحت شرایط آب و هوایی شدید رنج می‌بردند. گیاهان قادر به جذب CO2 کمتری بودند و آتش‌سوزی‌های جنگلی نیز کربن بیشتری را آزاد کردند. بر اساس گزارش WMO، غلظت کربن در سال 2024 به طور غیرمعمولی افزایش یافت، بیشتر از هر سال دیگری از زمان شروع اندازه‌گیری‌ها. و با وجود اینکه در سال 2025 ال‌نینو فعال نبود، غلظت CO2 همچنان به شدت افزایش یافت.
اُکسانا تاراسوا، فیزیک‌دان جو در WMO، این وضعیت را یک سیگنال هشدار واضح می‌داند. او می‌گوید: "سیستم‌ها زمان کافی برای بهبود ندارند. اگر نتوانند بهبود یابند، دی‌اکسید کربن بیشتری در جو باقی می‌ماند و تغییرات بیشتری را تحریک می‌کند."
سازمان جهانی هواشناسی پیش‌بینی می‌کند که پدیده‌های آب و هوایی شدید در آینده به طور فزاینده‌ای رخ خواهند داد یا شدت بیشتری خواهند داشت. این امر باعث تضعیف بیشتر منابع طبیعی CO2، مانند جنگل‌ها و باتلاق‌ها خواهد شد و تلاش‌های آینده برای حفظ اقلیم را دشوارتر خواهد کرد.
گزارش WMO همچنین نشان می‌دهد که تحول انرژی نیز عوارض جانبی دارد. به عنوان مثال، این سازمان از افزایش بی‌سابقه گاز گلخانه‌ای هگزافلئورید گوگرد (SF6) خبر می‌دهد که در تجهیزات الکتریکی برای جلوگیری از جرقه‌ها استفاده می‌شود. این گاز تقریباً 24,000 برابر بیشتر از CO2 در طول 100 سال تأثیرگذار است و برای هزاران سال در جو باقی می‌ماند. با این حال، در حال حاضر تنها به عنوان یک جزء کوچک در هوا وجود دارد.
برای پژوهشگران جوی، SF6 دلیلی برای مخالفت با تحول انرژی نیست. زاهله می‌گوید: "صرفه‌جویی‌های CO2 تأثیرات اقلیمی اضافی را به وضوح تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، هرچند که همیشه این کار ساده نیست." او همچنین تأکید می‌کند که می‌توان اقدامات احتیاطی برای جلوگیری از نشت این گاز انجام داد.
در مورد متان، که به عنوان یک اهرم مهم برای تغییرات اقلیمی در دهه‌های آینده شناخته می‌شود، زاهله می‌گوید: "در حالی که CO2 روند بلندمدت گرمایش زمین را تعیین می‌کند، متان در 20 سال آینده تقریباً 80 برابر بیشتر از دی‌اکسید کربن زمین را گرم می‌کند، اما مدت زمان کمتری در جو باقی می‌ماند."
کوبیستین توضیح می‌دهد که صنعت گاز و نفت سهم بزرگی در این زمینه دارد. به علاوه، کشاورزی، مانند دامداری یا کشت برنج، نیز در این امر دخیل است.
WMO تخمین می‌زند که حدود 35 درصد از انتشار متان از منابع طبیعی ناشی می‌شود و حدود 65 درصد دیگر به فعالیت‌های انسانی مربوط می‌شود. زاهله معتقد است که اینجا پتانسیل سریع برای صرفه‌جویی وجود دارد: "اگر بخواهیم به سرعت اقدامی انجام دهیم، باید به گازی که به سرعت در جو واکنش نشان می‌دهد، یعنی متان، توجه کنیم."
در مورد انتشار فسیلی، می‌توان با بستن نشتی‌های متان و کاهش تلفات نسبتاً سریع به نتایج قابل توجهی دست یافت. همچنین کشاورزی نقاطی برای اقدام ارائه می‌دهد، مانند تغذیه، جمعیت دامی و اینکه چقدر مصرف گوشت واقعاً لازم است.
با این حال، در سطح سیاسی ممکن است تأخیرهایی رخ دهد: کمیسیون اروپا می‌خواهد بخشی از مقررات متان خود را به مدت یک سال به تعویق بیندازد. پارلمان اروپا حتی برای سه سال پیشنهاد داده است. این تغییرات شامل الزامات نظارت و گزارش‌دهی بر انتشار متان در مورد نفت، گاز و زغال‌سنگ وارداتی است.
گزارش جدید WMO باید به عنوان پایه علمی برای کنفرانس جهانی اقلیم COP31 در آنتالیا ترکیه در نوامبر مورد استفاده قرار گیرد. در این کنفرانس درباره این موضوع مذاکره خواهد شد که چگونه کشورها می‌توانند به اهداف اقلیمی خود دست یابند. از دید پژوهشگران، وظایف واضح است: کاهش CO2 ناشی از تأمین انرژی، حمل و نقل و صنعت. کاهش متان از طریق نشت‌های گازی و کشاورزی. و کاهش نیتروژن اکسید از طریق استفاده هدفمند از کود.
در عین حال، نیاز به اندازه‌گیری‌های قابل اعتماد برای شناسایی تغییرات در جو و بررسی اینکه آیا اقدامات حفظ اقلیم واقعاً مؤثر هستند، وجود دارد. زاهله نتیجه‌گیری می‌کند: "ما باید از تمام اهرم‌هایی که داریم به طور منطقی استفاده کنیم." اتحادیه اروپا در واقع در مسیر درستی قرار دارد، اما نباید از این مسیر منحرف شود.
اعداد جدید WMO نشان می‌دهد که روند همچنان ادامه دارد: افزایش گازهای گلخانه‌ای، افزایش حرارت و فشار بیشتر بر منابع طبیعی. سرعت واکنش سیاست‌ها و میزان پیاده‌سازی راه‌حل‌های موجود، تعیین‌کننده این است که آیا طبیعت هنوز می‌تواند به این تغییرات پاسخ دهد.
پیوند منبع اصلی: لینک
