۶۵ سال از توافق استخدام کارگران ترک در آلمان؛ فقر سالمندی میان مهاجران
محل برگزاری مراسم به‌طور عمدی انتخاب شده بود: در فرودگاه دوسلدورف، هنریک وُست، وزیر رئیس‌جمهور نوردراین-وستفالن، در نیمهٔ سپتامبر با برگزاری یک جشن، از افرادی که ۶۵ سال پیش از هواپیما پیاده شدند، قدردانی کرد. این افراد، کارگران مهاجر نسل اول بودند که شجاعت به خرج داده و زادگاه خود را ترک کردند و در نهایت سهمی در رفاه جمهوری فدرال آلمان داشتند.
تا زمان توقف استخدام در سال ۱۹۷۳، بالغ بر ۸۷۰,۰۰۰ ترک به آلمان آمده بودند؛ آن‌ها در معادن زغال‌سنگ کار می‌کردند، در خطوط تولید کار می‌کردند یا سالن‌های کارخانه را تمیز می‌کردند. بیشتر آن‌ها در آلمان ماندند و در شهرهایی مانند دوسلدورف، کلن یا دوسبورگ خانه جدیدی یافتند. وُست در این مراسم گفت: "آن‌ها کشور ما را متنوع‌تر، بازتر و قوی‌تر کردند،" اما همچنین تصریح کرد: "فقط زمانی به هدف خود می‌رسیم که نام، رنگ پوست و دین دیگر اهمیتی نداشته باشد."
اما هاجی‌حلیل اوسلوجان، محقق دانشگاه، به DW گفت که آلمان هنوز به این هدف فاصله دارد، زیرا ۶۵ سال بعد هنوز هم تبعیض‌های زیادی علیه افراد ترک‌تبار وجود دارد. با این حال، این توافق در واقع یک داستان موفقیت است: "ما در بسیاری از زمینه‌ها موفقیت‌هایی داریم، مانند پیشرفت‌های تحصیلی. امروز تعداد زیادی فارغ‌التحصیل دانشگاه داریم، همچنین پیشرفت‌های شغلی و سیاسی، مانند وزیر رئیس‌جمهور بادن-وورتمبرگ، جم اوزدمیر."
فقر سالمندی در میان مهاجران به‌طور قابل‌توجهی بالاتر است
اوسلوجان خود نمونهٔ کاملی از این موضوع است: پدرش در سال ۱۹۷۱ به برلین آمد و در صنعت نساجی کار کرد. دو سال بعد همسر و دو پسرش را به آلمان آورد. هاجی‌حلیل اوسلوجان در رشتهٔ روانشناسی دکترا گرفت و امروزه استاد مطالعات مدرن ترکیه در دانشگاه دوسبورگ-اسن است. یکی از موضوعات تحقیقاتی اخیر او به جنبه‌های منفی توافق استخدام مربوط می‌شود که بسیاری از کارگران مهاجر آن زمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد: تنهایی مهاجران سالخورده. اما تنها تنهایی نیست که برای برخی از ترک‌تبارها در سن بازنشستگی مشکل‌ساز شده است.
او گفت: "فقر سالمندی، همان‌طور که مطالعات نشان می‌دهد، در میان مهاجران دو برابر بیشتر است، بین ۲۵ تا ۳۰ درصد در مقایسه با ۱۲ تا ۱۴ درصد در میان آلمانی‌ها. نرخ ناتوانی و بازنشستگی زودهنگام در میان مهاجران به‌طور قابل‌توجهی بالاتر است، زیرا نسل اول به‌طور عمده کارهای بدنی سخت انجام می‌دادند." همچنین احتمال بیکاری ده سال قبل از سن بازنشستگی نیز دو برابر بیشتر است. اوسلوجان افزود: "علاوه بر این، آن‌ها درآمد ماهانه کمتری دارند، زندگی‌نامه‌های آن‌ها اغلب قطع شده و در بخش‌های با دستمزد پایین کار کرده‌اند. در نتیجه، حقوق بازنشستگی آن‌ها نیز کم است."
حقوق بازنشستگی ۳۶۰ یورو کمتر است
یک ارزیابی ویژه از سوی سازمان بازنشستگی آلمان برای رسانهٔ ادغام به اعداد نگران‌کننده‌ای دست یافته است: دریافت‌کنندگان حقوق بازنشستگی با تابعیت ترکیه در آلمان به‌طور متوسط حدود ۳۶۰ یورو کمتر از دریافت‌کنندگان حقوق بازنشستگی آلمانی دریافت می‌کنند: در پایان سال ۲۰۲۵، این رقم ۸۹۰ یورو در مقایسه با ۱,۲۵۰ یورو در ماه بود. نگران‌کننده‌تر این است که سهم افرادی با تابعیت ترکیه که در اینجا کمک هزینهٔ پایه در سن پیری دریافت می‌کنند، در ژوئن ۲۰۲۶ بیش از سه برابر آلمانی‌ها بود (۹.۳ در مقابل ۲.۷ درصد).
اریک سیلز، جامعه‌شناس از بنیاد هانس-بک‌لر در دوسلدورف به DW گفت که بسیاری از کارگران مهاجر به‌طور نسبی در سنین بالاتر به آلمان آمده و بنابراین کمتر به صندوق بازنشستگی واریز کردند: "مهم‌ترین دلیل، البته، دستمزدهای گذشته و تاریخچهٔ کاری قبلی است. کارگران مهاجری که به آلمان آمده‌اند، اغلب به‌طور مستقیم به کارخانه، معدن یا ساخت‌وساز رفته‌اند. آن‌ها دستمزد ساعتی بالایی دریافت نکردند، زیرا معمولاً از آلمانی‌ها تحصیلات کمتری داشتند."
۶۰ سال توافق استخدام با ترکیه
با آغاز فرایند صنعتی‌زدایی در اوایل دههٔ ۷۰ و بحران نفت، بسیاری از کارگران مهاجر شغل خود را از دست دادند. "به این ترتیب، دیگر شغل‌های خوبی در صنایع کلاسیک وجود نداشت. کسانی که تحصیلات کمتری داشتند، بیشتر از افرادی که تحصیلات داشتند بیکار شدند، و این موضوع در مورد آلمانی‌ها نیز صدق می‌کند. و زمانی که مسیرهای شغلی قطع می‌شود، این موضوع به‌طور طبیعی در حقوق بازنشستگی نیز تأثیر می‌گذارد."
کارگران مهاجر نمی‌توانستند به‌راحتی مهارت‌های جدید کسب کنند
همچنین یانینا زوهن از مؤسسهٔ پژوهش‌های جامعه‌شناختی گوتینگن (SOFI) در دانشگاه جورج-آگوست به موضوع فقر سالمندی مهاجران پرداخته است. نتیجه‌گیری او: این که تقریباً یک‌سوم از افرادی که به آلمان مهاجرت کرده‌اند، در معرض خطر فقر هستند، یک مشکل بزرگ در آلمان است. "این گروه حتی بیشتر از زنان به‌طور کلی که خود نیز در خطر فقر هستند، تحت تأثیر قرار می‌گیرد. اگر به زنان مهاجر که به‌تنهایی زندگی می‌کنند نگاه کنیم، آمار بسیار نگران‌کننده‌ای وجود دارد. اگر حمایت خانوادگی وجود نداشت، اوضاع حتی غم‌انگیزتر می‌شد."
همچنین، امکان کسب درآمد اضافی در سن بازنشستگی برای بسیاری از افراد با تابعیت ترکیه معمولاً مسدود است. چه به دلیل این که تحصیلات آن‌ها اغلب کافی نیست یا به دلیل این که به دلیل کار سخت بدنی در جوانی دیگر قادر به کار نیستند. به‌گفتهٔ آمار آژانس کار فدرال، نرخ اشتغال آن‌ها تنها نصف نرخ آلمانی‌ها است (۵.۲ در مقابل ۱۰.۸ درصد). زوهن می‌گوید: "در واقع، این یک مجموعهٔ کامل از نابرابری‌ها یا مشکلات در زندگی است. نسل کارگران مهاجر به‌طور خاص به دعوت آلمان آمده و سپس در اینجا بدترین کارها را انجام داده‌اند، در حالی که بومی‌ها تا حدی توانسته‌اند خود را از این مشاغل خارج کنند. برای کارگران مهاجر اما هیچ ابتکاری برای آموزش مجدد وجود نداشت. "افرادی که این کارهای سخت را انجام داده‌اند، که برای هر اقتصادی ضروری است، به قیمت سلامتی خود این کار را کرده‌اند."
پیوند منبع اصلی: لینک
